Damla Turan 
Çok sevdiğiniz bir filmi, sonunu ve önemli sahnelerini hiç bilmiyormuş gibi yeniden izleyebilseydiniz nasıl olurdu? Hollandalı sinema zinciri Pathé, bu hayali gerçeğe dönüştürmenin mümkün olup olmadığını anlamak için sıra dışı bir deney hazırladı. REWIND adı verilen projede 30 gönüllü, hipnoz yoluyla favori filmlerine ilişkin bazı anılarını geçici olarak unutmayı deneyecek. Amaç, daha önce defalarca izledikleri bir yapımla ilk kez karşılaşıyormuş gibi aynı heyecanı, şaşkınlığı ve gerilimi yeniden yaşayabilmeleri.
Hollanda’nın Lahey kentindeki bir sinema salonunda gerçekleştirilecek deney, hafızayla oynayan hikayeleriyle tanınan Memento ve Groundhog Day filmlerini akla getiriyor. Katılımcılardan, sevdikleri filmlerin en büyük sürprizlerini ve hafızalarına kazınan sahnelerini geçici olarak unutmaya çalışmaları istenecek. Projede değerlendirilen yapımlar arasında The Matrix, Se7en, La La Land ve Interstellar da var.
Pathé yetkilileri, pek çok sinemaseverin en sevdiği filmi ilk kez izleme şansına yeniden sahip olmak istediğinden yola çıkmış. REWIND ile bu arzunun hipnoz aracılığıyla ne ölçüde karşılanabileceğini görmek istiyorlar. Ancak deneyin başarılı olacağına dair herhangi bir garanti yok.
İzleyiciler filmi izlemeden önce hipnoz edilecek
Deneyin başında, 30 yılı aşkın tecrübeye sahip hipnoterapist Victor Kraemer bulunacak. Gönüllüler önce Kraemer yönetimindeki çevrim içi hipnoz seanslarına katılacak. Ardından seçtikleri filmi sinema salonunda izlemeden hemen önce ikinci kez hipnoza alınacaklar.
Uygulanacak yöntemler arasında klinik hipnoz, Nöro-Linguistik Programlama (NLP) ve Milton Erickson’ın geliştirdiği telkine dayalı Ericksonian hipnoz teknikleri yer alıyor. Bunlara vücut odaklı terapi ve rehberli görselleştirme uygulamaları da eşlik edecek. Böylece katılımcıların hafızalarındaki belirli sahnelere ve olaylara ilişkin hatırlama süreçlerinin etkilenip etkilenemeyeceği araştırılacak.
Hipnoz gerçekten bir filmi unutturabilir mi?
Deneyin en önemli noktası, hipnozun hafızadan belirli anıları tamamen silebildiğine ilişkin kesin bir bilimsel kanıt bulunmaması. Victor Kraemer de uyguladığı yöntemleri bu şekilde tanımlamıyor. Terapiste göre amaç, anıları ortadan kaldırmaktan çok insanların hafızalarına ve içsel deneyimlerine farklı yollarla ulaşmasını sağlamak.
Hipnozun çeşitli tedavi süreçlerinde kullanıldığı bilinse de belirli bir filmin olay örgüsünü, sürprizlerini veya unutulmaz sahnelerini geçici olarak hafızadan uzaklaştırmak farklı bir konu. Üstelik bu yöntemle ilk izleyişte yaşanan duyguların birebir yeniden oluşturulabileceğini destekleyen bilimsel kanıtlar da sınırlı.
Pathé yetkilileri bu nedenle REWIND’i kesin sonuçlar vadeden bir uygulama yerine keşif amaçlı bir deney olarak tanımlıyor. Katılımcıların filmi gerçekten unutup unutamayacağı veya aynı heyecanı yeniden yaşayıp yaşamayacağı henüz belli değil. Deney, en sevilen filmleri ilk kez izliyormuş gibi seyretme fikrinin hipnozla ne ölçüde mümkün olabileceğini sınayacak.
